Veri sızıntıları, içeriden kaynaklanan ve daha örtük bir siber tehdit türünü temsil eder. Plansız ve çoğu zaman fark edilmeden gerçekleşen veri sızıntıları, siber güvenlik liderlerinin gözünden kaçabilir ve kötü niyetli tehditler için zemin hazırlayabilir.
İçindekiler
Özetle, veri sızıntısı hassas bilgilerin yetkisiz ortamlara istemeden maruz kalmasıdır. Bu durum; bir platformda açık bırakan sistem hataları, zayıf siber güvenlik altyapısı veya yanlış kişiye e-posta göndermek gibi klasik insan hataları dahil olmak üzere pek çok şekilde gerçekleşebilir.
Haber değeri olan, planlı bir saldırı yerine basit kazaları içeren veri sızıntıları işletmeler tarafından göz ardı edilebilir. Ancak, veri sızıntılarının sıklığı ve maliyeti artıyor. Şirketler, yapay zeka ve dijital iş birliği platformları gibi hızla gelişen yeni teknolojilerle birlikte siber güvenlik eğitimini aynı hızda güncellemekte zorlanırken, liderlerin %66’sı önümüzdeki yıl veri sızıntılarında artış bekliyor.
Veri ihlali ve veri sızıntısı
Veri sızıntıları ve veri ihlalleri, her ikisi de bir kuruluştan istenmeyen şekilde veri çıkışıyla ilgilidir. Ancak, bu tehditlerin ortaya çıkış şekilleri terimlere farklı anlamlar kazandırır.
Veri ihlalleri ise genellikle kötü niyetli saldırılarla başlar. Bu saldırılar, ister tek bir hacker ister organize bir siber suçlu grubu tarafından gerçekleştirilsin, yetkisiz kişilerin bir kuruluşun verilerine erişmesini içerir. Siber saldırganlar bu verilere; kötü amaçlı yazılımlar, kimlik avı ya da sistemdeki güvenlik açıklarını kullanma gibi çeşitli yöntemlerle ulaşabilirler. Kullanılan yöntem ne olursa olsun, veri ihlalleri her zaman kasıtlı olarak gerçekleşir.
Buna karşılık, veri sızıntısı ise genellikle daha fark edilmez ve içsel bir durumdur; çoğunlukla ihmalkarlık ya da basit bir hata sonucunda ortaya çıkar. Bir veri sızıntısı, birinin farkında olmadan bir kapıyı açık bırakmasına benzer, örneğin, bir dosyanın yanlış ekiple paylaşılması gibi. Veri sızıntıları her zaman manşetlere çıkmasa da, hem daha sık yaşanır hem de önlenmeleri genellikle daha kolaydır.
Bu tehditler farklı şekillerde ortaya çıksa da, veri sızıntıları hâlâ veri ihlallerinin başlıca nedenidir. Nitekim, 2024 yılında veri ihlallerinin %95’inde “insan hatası” etkili olmuştur.
Veri sızıntılarının nedeni nedir?
Çoğu veri ihlali, ileri düzey saldırılardan değil, genellikle günlük hatalardan kaynaklanır. İşte en sık karşılaşılan sorunlar:
- Bulut depolama yanlış yapılandırması: AWS veya Azure gibi bulut depolama alanları, yanlış ayarlar nedeniyle bazen herkesin erişimine açık bırakılabiliyor.
- Kodu korumasız bırakma: Geliştiriciler, farkına varmadan yanlışlıkla özel depoları halka açık bir GitHub'a itebilir.
- Yanlış kişiye e-posta göndermek: Hassas bilgileri istenmeyen alıcılara gönderen klasik bir insan hatası vakası.
- Dosyaları güvenli olmayan klasörlere yükleme: Uygun erişim kısıtlamaları olmadan kaydedilen veya paylaşılan dosyalar kolayca keşfedilebilir veya kötüye kullanılabilir.
- Zayıf veya yeniden kullanılan parolaları kullanma: Eski parolaları yeniden kullanmak veya çok faktörlü kimlik doğrulamayı atlamak gibi kötü parola hijyeni, sık ve maliyetli bir hata olmaya devam eder.
- Onaylanmamış uygulamalara veya gölge BT araçlarına güvenmek: Çalışanlar, resmi olmayan yazılımları kullanarak güvenlik politikalarını atlayabilir ve riske maruz kalmayı artırabilir.
Bu nedenler, doğru araç, siber güvenlik eğitimi ve yönetişim kombinasyonuyla önlenebilir.
Bir veri sızıntısının yasal ve finansal sonuçları
GDPR gibi düzenlemeler kapsamında, kuruluşlar veri sızıntılarını derhal bildirmek zorundadır ve aşağıdakilerden sorumlu tutulabilirler:
- Yasal para cezaları
- Veri sızıntısı tazminat talepleri
- Uzun vadeli itibar kaybı
Uyum yükümlülüklerinin yanı sıra, veri sızıntıları; ifşa edilen verinin türüne, ne kadar süre erişilebilir olduğuna ve etkisinin büyüklüğüne bağlı olarak daha geniş finansal sonuçlar doğurabilir. Hassas verileri yanlış alıcıya göndermek veya yanlış yapılandırılmış bulut depolama gibi kasıtsız olaylar bile uzun vadeli maliyetler taşıyabilir.
Uygun belgeler, hızlı müdahale ve veri sızıntısı önleme stratejileri, sorumluluğu azaltmaya yardımcı olur.
Veri sızıntısı türleri
Veri sızıntıları her zaman aynı görünmez. Açıkta kalan verilerin türüne ve nasıl yanlış kullanıldığına bağlı olarak farklı kategorilere ayrılırlar. Aşağıda en yaygın türlerden bazıları verilmiştir:
- Kazara ifşalar: Kurum içi verilerin—dosya, belge veya bağlantıların—istemeden kuruluş dışına paylaşılması durumudur. Bilgilerin yanlış kişiye gönderilmesi veya herkese açık hâle getirilmesi gibi durumlarda, hassas içerikler istenmeden açığa çıkar.
- Bulut yanlış yapılandırmaları: Bulut ortamında depolanan veriler, hatalı erişim ayarları nedeniyle herkese açık hâle geldiğinde ortaya çıkar; bu da depolama alanlarındaki dosyaların yetkisiz kişilere açık olmasına neden olur.
- Kimlik bilgisi sızıntıları: Kullanıcı adı veya parola gibi oturum açma bilgilerinin sızdırılması durumudur ve veri sızıntısının en klasik örneklerinden biridir. Bu bilgiler sızdırıldıktan sonra genellikle dark web’de veya ihlal veri tabanlarında yer alır ve saldırganlara doğrudan sisteme giriş imkânı sağlar.
- Kod tabanına gömülü gizli bilgiler: Bu sızıntı türü, API anahtarları, SSH kimlik bilgileri veya ortam değişkenlerinin herkese açık depo veya CI/CD süreçlerine gömülü olmasıyla ilgilidir. Kısa süreliğine bile olsa, commit geçmişinde bu bilgilerin açığa çıkması, tehdit aktörleri için yeterli olabilir.
- Kayıp veya çalıntı cihazlar: Şifrelenmemiş veri içeren cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar veya taşınabilir diskler kaybolduğunda, niyet ne olursa olsun, bu veriler başkalarının erişimine açıldığı anda veri sızıntısı gerçekleşmiş olur.
- Makine öğrenmesinde veri sızıntısı: Hassas bilgiler, farkında olunmadan makine öğrenimi eğitim verilerine dahil edilebilir. Bu veri setleri tekrar kullanılır, paylaşılır veya açığa çıkarsa, gömülü özel veriler de çoğu zaman kimse fark etmeden ifşa olabilir.
Veri sızıntısı nasıl önlenir
Etkili bir veri sızıntısı önleme stratejisi, teknik önlemlerle birlikte kurumsal farkındalığı birleştirmelidir.
Temel önleme adımları şunları içerir:
- Uç noktalar, sunucular ve bulut platformları genelinde veri kaybı önleme (DLP) çözümleri uygulamak
- Hassas verileri hem depolamada hem iletim sırasında şifrelemek
- Kimlik ve erişim yönetimi (IAM) politikalarını en az ayrıcalık ilkesiyle uygulamak
- Personeli düzenli olarak güvenli veri işleme konusunda eğitmek
- Uyumluluk için üçüncü taraf araçları ve entegrasyonları denetlemek.
Bu eylemler kazayla maruz kalma riskini önemli ölçüde azaltır.
Verilerinizin çevrimiçi olarak sızıp sızmadığını nasıl kontrol edersiniz?
Bireyler ve kuruluşlar, aşağıdakileri kullanarak açıktaki verileri proaktif olarak tarayabilir:
- Gizliliği ihlal edilmiş e-posta adreslerini veya kimlik bilgilerini izleyen veri sızıntısı kontrol cihazları
- Dark web izleme araçları
- Yanlış yapılandırmaları tespit etmek için bulut güvenliği duruş yönetimi (CSPM) araçları
İzleme, saldırganların maruz kalma durumunu tespit etmesine yardımcı olur.
Gerçek dünya veri sızıntıları örnekleri
Bu örnekler, veri sızıntılarının genellikle sessizce nasıl başladığını ve siber suçlular tarafından istismar edildiğinde daha ciddi güvenlik olaylarına nasıl dönüşebileceğini gösteriyor.
TeamTNT, DockerHub aracılığıyla kimlik bilgilerini sızdırıyor
Siber suç grupları genellikle veri sızıntılarını istismar eden taraflar olsa da, kendileri de veri sızıntılarına karşı bağışık değildir. Örneğin, Trend Micro araştırmacıları 2022 yılında bulut güvenliği tehdidi olan TeamTNT’nin yanlışlıkla kendi DockerHub kimlik bilgilerini sızdırdığını tespit etti. TeamTNT, DockerHub hesaplarına oturumları açıkken operasyonlarını yürüttü ve Trend Micro tarafından oluşturulan sahte bir bulut ortamına (“honeypot”) saldırmaya çalışırken kimlik bilgilerini sızdırdı.Daha fazla bilgi: https://www.trendmicro.com/en_us/research/22/i/security-breaks-teamtnts-dockerhub-credentials-leak.html
Bu olay her ne kadar bir suç grubunu ilgilendirse de, asıl mesele klasik bir veri sızıntısıydı: gizli bilgilerin herkese açık bir ortamda yanlışlıkla ifşa edilmesi. Sızdırılan bu kimlik bilgileri, TeamTNT’nin kullandığı araçlar hakkında içgörü sağladı ve savunmacıların bu tür operasyonları inceleyip engellemesi için yeni fırsatlar sundu.
Açığa çıkmış Alibaba OSS bucket’ları üzerinden etkinleştirilen kötü amaçlı yazılımlar
Alibaba OSS, işletmeler ve geliştiriciler tarafından kullanılan bulut tabanlı bir depolama platformudur. Bazı OSS klasörlerinin yanlışlıkla herkese açık olarak ayarlanması, saldırganların sisteme girip hassas meta verilere erişmesine olanak tanıdı. Bu vakada, siber suçlular zararsız görünen kötü amaçlı yazılım imajlarını bu kovaların içine yerleştirerek, bu açıklar üzerinden kripto para madenciliği yaptı. Bu tekniğe steganografi adı verilir. Daha fazla bilgi için: https://www.trendmicro.com/en/research/22/g/alibaba-oss-buckets-compromised-to-distribute-malicious-shell-sc.html
Sızıntı başlangıçta kötü niyetli olmasa da, hızla siber suçluların kullandığı bir araca dönüştü. Saldırganlar, açık bırakılan klasörleri kötü amaçlı yazılım dağıtmak ve yeni saldırı kampanyaları başlatmak için kullandı. Bu durum, basit yanlış yapılandırmaların nasıl istismara açık hale gelebileceğini gösteriyor.
GitHub gizli anahtar (secret) sızıntıları ve kripto madenci (cryptominer) kötüye kullanımı
Başka bir olayda, geliştiriciler yanlışlıkla GitHub Actions iş akışlarında API anahtarlarını ve kimlik doğrulama bilgilerini sızdırdı. Bu gizli bilgiler, ortam değişkenlerinde veya doğrudan kod dosyalarına gömülü şekilde saklandı ve ardından herkese açık depolara (public repositories) yüklendi. Daha fazla bilgi için: https://www.trendmicro.com/en/research/22/g/unpacking-cloud-based-cryptocurrency-miners-that-abuse-github-ac.html
Saldırganlar, açıkta bırakılan kimlik bilgilerini bulmak için GitHub’ı taradı ve bunları zararlı iş akışlarını otomasyona entegre etmekte kullandı; bunun sonucunda yetkisiz kripto para madenciliği gerçekleşti. Bu sızıntı için herhangi bir zararlı yazılım gerekmedi; yalnızca görünürlük ve dikkatsizlik yeterliydi.
Veri sızıntılarını önleme: Veri kaybı önlemenin (DLP) rolü
Veri kaybı önleme (DLP), istemeden gerçekleşen veri ifşasına karşı en pratik savunmalardan biridir. DLP, her şeyi kapsayan bir siber güvenlik çerçevesi olmaktan ziyade, e-postadan bulut depolamaya ve uç noktalara kadar kontrollü ortamların dışında veri sızıntısını tespit etmeye ve durdurmaya yönelik amaca özel bir stratejidir.
Güvenlik ekipleri tarafından belirlenen DLP politikaları, riskli davranışları işaretler, hareket halindeki hassas verileri izler ve izinsiz aktarımları önler. Bir DLP aracı olası bir veri sızıntısını tespit ettiğinde, güvenlik ekiplerini bilgilendirir ve olayın ciddiyetini değerlendirmeye yardımcı olur.
Kurumsal DLP çözümleri (örneğin veri kaybı önleme yazılımları), görünürlük sağlar ve koruyucu önlemleri devreye alırken meşru iş akışlarını aksatmaz. Bu da kuruluşların, daha ciddi boyutlara ulaşmadan önce kazara ve ihmalkar sızıntıları azaltmasına yardımcı olur.
Veri sızıntısı koruması konusunda nereden yardım alabilirim?
Burada sadece veriyi korumak değil, kimin erişebileceğini yönetmek de önemlidir. Zero Trust Secure Access (ZTSA), “asla güvenme, her zaman doğrula” ilkesine dayanır. Bu, erişimin sadece bir IP adresine göre değil, gerçek zamanlı bağlama göre verildiği anlamına gelir. ZTSA, DLP’yi tamamlayarak, yalnızca güvenilir kullanıcı ve cihazların hassas kaynaklara erişmesine izin veren uyarlanabilir erişim politikalarını uygular. Bu, DLP kuralı devreye girmeden bile gerçekleşebilir. Birlikte, hem hataları hem de yanlış kullanımı durduran katmanlı bir savunma oluştururlar. Trend Vision One Zero Trust Secure Access (ZTSA), kimlik, cihaz ve risk tabanlı erişimi zorunlu kılar, böylece erişim kararları gerçek zamanlı olarak, kullanıcı davranışına ve güvenlik durumuna proaktif olarak uyum sağlayarak DLP politikalarınızı akıllı, kimlik tabanlı koruma ile yedekler. Karma iş gücü için bu yapbozun temel bir parçasıdır.